Астананың Иранға қатысты ұстанымы айқын әрі түсінікті

2 наурызда Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Иран төңірегіндегі жағдайға байланысты ресми мәлімдеме жасады. Құжат дипломатиялық ұстамдылықпен жазылғанымен, оның астарында нақты стратегиялық есеп жатыр.

Астана бейбіт тұрғындардың қаза болуына байланысты көңіл айтып, азаматтық инфрақұрылым нысандарына жасалған соққылардың жол берілмейтінін атап өтті. Сонымен қатар Қазақстан АҚШ пен Израиль әрекеттерін саяси тұрғыдан айыптаған жоқ. Бұл кездейсоқ сақтық емес, ұлттық мүддеге негізделген саналы ұстаным.

Соңғы жылдары Тегеранның сыртқы саясаты аймақтық шиеленістермен қатар жүрді. Ел аумағынан тыс қарулы топтарға қолдау көрсету, қатаң риторика, ядролық бағдарлама төңірегіндегі даулар – мұның бәрі дипломатиялық кеңістікті тарылтты. Ішкі саяси қатаңдық та халықаралық оқшаулануды күшейтті. Нәтижесінде жүйелік дағдарыс тереңдей түсті.

Мұндай ауқымды қақтығыстар бір күнде пайда болмайды. Олар ұзақ уақыт бойы жинақталған шешімдердің салдары. Бұл жағдайда да көпжылдық конфронтациялық бағыт Иранды ашық әскери текетіреске алып келді.

Қазақстан мұндай сценарийлерді қолдай алмайды. Еуразияның кіндігінде орналасқан мемлекет ретінде еліміз көлік дәліздерінің, энергетикалық маршруттардың және инвестициялық тұрақтылықтың сақталуына мүдделі. Таяу Шығыстағы кез келген ірі тұрақсыздық Каспий аймағы мен Орталық Азияға тікелей әсер етеді.

Сондықтан Астананың ұстанымы – жай ғана тепе-теңдік емес, ұлттық қауіпсіздікті стратегиялық тұрғыдан қорғау. Халықаралық гуманитарлық құқықты қолдау себептерді түсінумен қатар жүреді. Келіссөздерге шақыру – формальды үндеу емес, қақтығыстың одан әрі ушығуына жол бермеуге бағытталған әрекет.

Қазіргі әлемде күш логикасы жиі басым түсіп жатады. Алайда ұзақ мерзімде ұтатындар – эмоцияға берілмей, стратегиялық есеппен әрекет ететін мемлекеттер.

Бұған дейін біз жазған едік

Қазақстан дәл осындай салқынқанды, прагматикалық бағыт ұстанып отыр.

Осы тұрғыдан алғанда, Астананың Иранға қатысты ұстанымы шынымен де айқын: ұлттық мүдде – эмоциядан жоғары, тұрақтылық – саяси симпатиядан маңызды, ал ұзақ мерзімді орнықтылық – қысқа мерзімді мәлімдемеден құнды.

Тарих стратегиялық салдарды ескермегендерді кешірмейді. Бірақ болашақты алдын ала есептей білгендерді әрқашан бағалайды.