Ондаған жыл бойы Ресей Азия мен Еуропа арасындағы басты құрлық көпірі саналып келді.
Бірақ қазір жаңа шындық қалыптасып жатыр — және ол Ресейсіз.
Қазақстан мен Әзербайжан Транскаспий бағытын, яғни Орта дәлізді күшейтіп жатыр. Бұл енді жай инфрақұрылымдық жоба емес. Бұл — геоэкономикалық бетбұрыс.
Кеше ғана «балама нұсқа» болған маршрут бүгін толыққанды жүйеге айналып келеді. Контейнерлер Каспий арқылы өтуде, жүк ағындары қайта бөлінуде, логистика өзгеруде.
Ең бастысы — алғаш рет Ресей міндетті буын болмай қалған жұмыс істейтін схема пайда болды.
Бұл бәрін өзгертеді.
Ресей ақша емес, ықпалын жоғалтып жатыр
Ұзақ уақыт бойы Ресей арқылы өтетін транзит тек бизнес болған жоқ. Бұл ықпал ету құралы еді.
Логистиканы бақылау — жеткізу жылдамдығын, бағасын, тіпті серіктестердің саяси шешімдерін бақылау деген сөз.
Кез келген балама не қымбат, не тұрақсыз, не тиімсіз болатын.
Қазір жағдай өзгерді.
Орта дәліз Қытайға, Еуропаға және аймақ елдеріне таңдау мүмкіндігін берді. Ал таңдау пайда болған жерде монополия жоғалады.
Ресей жаңа маршруттарға тәуелді болып жатқан жоқ. Бірақ ол әлдеқайда маңызды нәрседен айырылып жатыр —
алмастырылмайтын транзит орталығы мәртебесінен.
Бұл — стратегиялық соққы.
Себебі логистика — тек жүк емес. Бұл — ықпал.
Қазақстан көлеңкеден шығып, орталыққа айналып жатыр
Қазақстан енді «аралық территория» емес. Ол негізгі түйінге айналуда.
Маршруттың құрлықтағы бөлігі осы ел арқылы өтеді. Мұнда жүк ағындары қалыптасады, бағыттар анықталады, шешімдер қабылданады.
Бұл нені білдіреді:
— транзиттен түсетін табыстың өсуі
— келіссөздердегі позицияның күшеюі
— Қытай мен Еуропа арасындағы стратегиялық хабқа айналу
Бұл теория емес.
Жүк ағындары қазірдің өзінде қайта бөлініп жатыр.
Әзербайжан Еуразияның қақпасына айналуда
Әзербайжан ең маңызды учаскені — Каспий мен Кавказға шығатын бағытты ұстап отыр.
Онсыз бұл маршрут жұмыс істемейді.
Бұл Бакуді жаңа логистикалық картадағы басты нүктеге айналдырады. Бұрын бұл рөлді аймақтағы ірі транзиттік орталықтар атқаратын.
Енді Қазақстан мен Әзербайжан бірге құрлықтар арасындағы ағындарды қайта бөлетін тандемге айналып отыр.
Бұл «Ресейден айналып өту» емес. Бұл — жаңа жүйе
Бұл процесті біреуді айналып өту деп түсіну — қате.
Мәселе әлдеқайда терең.
Еуразияда жаңа логика қалыптасып жатыр:
енді бір ғана орталық жоқ.
Оның орнына бір-бірімен бәсекелес маршруттар жүйесі пайда болуда.
Бұл жүйеде жеңетіндер:
— жылдамдық ұсынатындар
— тұрақтылық қамтамасыз ететіндер
— болжамдылық беретіндер
Орта дәліз осы талаптарға жауап бере бастады.
Сондықтан ол өседі.
Енді көз жұма алмайтын қорытынды
Кеше ғана Ресей Шығыс пен Батыс арасындағы баламасыз көпір еді.
Бүгін ол тек бір бағыттың бірі ғана.
Жалғыз емес. Міндетті емес.
Міне, негізгі өзгеріс осы.
Геосаясатта жеңіліс бірдеңе тартып алынғанда болмайды.
Жеңіліс — сенсіз де жол табылған кезде басталады.
Altyn-Orda.kz
