Қазақстанда Ұлттық кітап күні алғаш рет 2025 жылы Президенттің бастамасымен атап өтіледі. Бұл туралы 2024 жылы Ұлттық құрылтай отырысында жарияланды. Мақсат — оқудың тұлғалық даму мен мәдени ұлт қалыптастырудағы маңызын атап өту, деп хабарлайды Altyn-orda.kz.
Фото: pixabay.com
2025 жылдың 14–18 сәуірі аралығында eGov mobile платформасында жалпыұлттық сауалнама өткізілді. Оған елдің барлық өңірінен 46 190 адам қатысты. Қатысушылардың ішінде 50,7%-ы әйелдер, 49,3%-ы ерлер; 70%-ы — қазақтар, 18%-ы — орыстар, 12%-ы — басқа этностардың өкілдері. Жас ерекшелігі бойынша: 18–29 жас — 21%, 30–45 жас — 50%, 46–60 жас — 22%, 61 жастан жоғары — 5%.
Оқитындар көп: қазақстандықтардың 57,3%-ы тұрақты түрде кітап оқиды
Сауалнама нәтижесінде оқудың өзектілігі сақталғаны анықталды:
-
31% — жылына 1–3 кітап оқиды
-
26,3% — үштен көп кітап оқиды
-
Әйелдер ерлерге қарағанда жиірек оқиды (58,7% қарсы 55%)
-
Ең белсенді оқырмандар — жастар (18–29 жас) мен егде жастағылар (61+), ал 30–45 жас аралығындағылар арасында қызығушылық төменірек.
Оқымау себептері:
-
30,6% — уақыттың жетіспеушілігі
-
Тек 6,2% — қызығушылықтың болмауы
Бұл көрсеткіштер қажетті жағдайлар жасалса, адамдардың оқуға бейілді екенін білдіреді.
Қазақстанда не оқылады?
Көп оқылатын жанрлар:
-
Тарихи кітаптар мен өмірбаяндар — 26,4%
-
Оқиғалы, махаббат романдары және детективтер — 16,3%
-
Психология және өзін-өзі дамыту — 15,4%
-
Оқулықтар мен кәсіби әдебиет — 8,2%
-
Классикалық әдебиет — 7,7%
Ерлер: тарихи және ғылыми әдебиеттерді таңдайды
Әйелдер: көркем әдебиет, өзін-өзі дамыту, психологияны артық көреді
Қалай оқиды: қағаз басылымдар әлі де көш басында
Цифрландыруға қарамастан, дәстүрлі қағаз кітаптар әлі де танымал:
-
50,8% — баспа кітаптарды оқиды
-
28% — смартфоннан
-
5,3% — планшеттен
-
3,8% — компьютерден
-
1,25% — принтерден шығарып оқиды
Жастар — цифрлық форматтарды белсендірек пайдаланады, егде жастағылар — қағаз кітапты қалайды. Ең танымал комбинация: қағаз кітап + смартфон.
Ең жиі оқылатын шығармалар:
-
«Абай жолы» — Мұхтар Әуезов
-
«Қара сөздер» — Абай Құнанбаев
-
Сондай-ақ танымал шығармалар қатарында:
-
«Көшпенділер» — Ілияс Есенберлин
-
«Қан мен тер» — Әбдіжәміл Нұрпейісов
-
«Ақ Орда. Қазақ хандығының тарихы» — Радик Темірғалиев
-
Бауыржан Момышұлының кітаптары
-
Қорытынды: Қазақстандықтар мазмұнды әдебиетке тұрақты қызығушылық танытып, интеллектуалды даму мен мәдени байлыққа ұмтылып отыр. Ұлттық кітап күні — оқырман ұлт қалыптастыруға бағытталған маңызды қадам.
