Қазақстандағы айырбастау пункттерінде доллар мен ресейлік рубль бағамы айтарлықтай төмендеді — бұл енді бір реттік құбылыс емес, соңғы апталардағы тұрақты үрдіске айналды. Теңге нығайып, шетел валюталары өз позициясын жоғалтып, нарықтағы қалыптасқан тепе-теңдікті өзгертіп жатыр.
KASE сауда деректеріне сәйкес, доллар бағамы 482–493 теңге деңгейіне дейін түсіп, бір сессия ішінде бірнеше теңгеге арзандады. Айырбастау пункттерінде де жағдай ұқсас: долларды сату шамамен 482–485 теңге, ал сатып алу бағамы одан да төмен.
Ресей рублі одан да қатты арзандап жатыр. Бұрын 6 теңгеден жоғары тұрған рубль қазір 5,6–5,7 теңге деңгейіне дейін түсіп, төмендеуін жалғастыруда.
Неге доллар мен рубль арзандап жатыр
Негізгі фактор — теңгенің нығаюы. 2025 жылдың күзінен бері доллар шамамен 9,5%-ға арзандап, ең жоғары деңгейінен 50 теңгеге жуық төмендеді. Бұл қысқа мерзімді ауытқу емес, қалыптасқан тренд.
Бұған бірнеше себеп әсер етеді. Біріншіден, жоғары базалық мөлшерлеме ұлттық валютаны қолдап отыр. Екіншіден, экспорттан түсетін тұрақты табыс елге валюта ағынын қамтамасыз етеді. Үшіншіден, нарық сыртқы тәуекелдерге бейімделіп, дүрбелең көңіл-күй азайып келеді.
Ал рубльдің әлсіреуіне Ресей экономикасындағы ішкі факторлар да әсер етуде — санкциялық қысым, сыртқы сауданың төмендеуі және жалпы экономикалық оқшаулану. Соның нәтижесінде рубль тек долларға ғана емес, теңгеге қатысты да әлсіреп жатыр.
Бұл қазақстандықтар үшін нені білдіреді
Теңгенің нығаюы халық үшін ең алдымен импорттық тауарлардың, техниканың және шетелге сапарлардың арзандауын білдіреді. Доллардың төмендеуі әсіресе импортқа тәуелді салалардағы бағаға тікелей әсер етеді.
Алайда кері жағы да бар. Экспортқа бағытталған бизнес үшін күшті теңге табысты азайтады. Сондықтан қазіргі жағдай — тұтынушылар үшін пайда, ал бизнес үшін сақтықты талап ететін кезең.
Қалай болғанда да, Қазақстанның валюта нарығы маңызды белгі беріп отыр: теңге жай ғана тұрақтанып қойған жоқ, ол өз позициясын қайта күшейте бастады.
Егер бұл үрдіс сақталса, «доллар үнемі өседі» деген түсінік біртіндеп өткеннің еншісіне айналуы мүмкін.
Altyn-Orda.kz
