Қытайдағы роботтардың билері — болашақ соғыстың репетициясы ма?

Қытайдағы Жаңа жылдық гала-концерт кезінде миллиондаған көрермен гуманоид роботтардың синхронды билерін тамашалады. Машиналар дерлік қателіксіз қозғалып, күрделі элементтерді орындап, біртұтас организмдей әрекет етті. Көпшілік үшін бұл — технологиялық мереке. Ал стратегиялық сарапшылар үшін — өнеркәсіптік және әскери базаның көрінісі.

Себебі сахналық әсердің артында әскери робототехникадағы нақты ілгерілеу тұр.

Қытай бүгінде әлемдегі ең ірі армияға ие — шамамен 2 миллион әскери қызметкер. 2025 жылы елдің қорғаныс бюджеті 220 миллиард доллардан асып, бұл көрсеткіш бойынша тек АҚШ-тан ғана кейін қалды. Сонымен қатар, Бейжің жасанды интеллект пен автономды жүйелерді мемлекеттік стратегияның басым бағыты ретінде жариялады. Батыстық зерттеу орталықтарының бағалауынша, Қытай жыл сайын ИИ саласына ондаған миллиард доллар инвестиция құяды.

Сондықтан билеп жүрген роботтар курьез емес, технологиялық серпілістің витринасы ретінде қабылданады.

Сахнадан әскери доктринаға

Батыс медиасы бірнеше жылдан бері Қытайдың роботтандырылған платформаларды сынақтан өткізіп жатқанын жазып келеді — төрт аяқты «робот-иттерден» бастап автономды жерүсті барлау кешендеріне дейін. Олар күрделі жер бедерімен қозғала алады, жабдық тасымалдайды, бөлімшелер құрамында жұмыс істейді және адам үшін қауіпті жағдайда әрекет етеді.

Негізгі фактор — жасанды интеллект интеграциясы. Әңгіме нақты уақыт режимінде деректерді талдай алатын жүйелер туралы: тепловизорлар, қозғалыс датчиктері, картографиялау, нысандарды тану. Қазіргі таңда мұндай кешендер жартылай автономды күйде, алайда даму қарқыны алаңдаушылық тудырады.

Әсіресе Тайвань мен Оңтүстік Қытай теңізі контексінде. Дағдарыс жағдайында автономды платформалар барлау, шабуыл және аумақты ұстап тұру құралына айналуы мүмкін — жеке құрамға жаппай қауіп төндірмей. Бұл әскери есептерді өзгертеді.

Айта кету керек: мерекелік гуманоидтар — жауынгерлік роботтар емес. Бірақ тұрақтандыру, координация және автономды навигация технологиялары әмбебап. Олар ауқымдалады.

Неліктен бұл Пентагонды алаңдатады

АҚШ әскери сарапшылары әлдеқашан ескерткен: келесі қарулану жарысы танктердің санымен емес, алгоритмдердің сапасымен өлшенеді. Егер бір тарап автономды жүйелерді армияға тезірек енгізсе, ол реакция жылдамдығы, логистика және барлау саласында басымдыққа ие болады.

Пентагон да дрондар ройы мен пилотсыз платформаларды қоса алғанда, өз автономды бағдарламаларына миллиардтаған қаржы салуда. Алайда Қытай өз өнеркәсіптік экожүйесі ішінде технологияларды көпшілік күткеннен жылдамырақ ауқымдай алатынын көрсетіп отыр.

Мәселе «жеңілмейтін робот армиясында» емес. Бұл — қарапайымдату. Әңгіме XXI ғасыр армиясының біртіндеп трансформациясы туралы, мұнда машиналар ең қауіпті міндеттерді атқарады: миналарды залалсыздандыру, барлау, оқ-дәрі жеткізу, бекіністерді штурмдау.

Егер XX ғасырда соғысты танк колонналары ұтса, XXI ғасырда оны алгоритмдерді жылдам үйрететін тарап ұтуы мүмкін.

Сондықтан Қытайдағы Жаңа жыл мерекесіндегі робот билері тек таңданыс емес, стратегиялық сақтық та тудырады. Бұл жай шоу емес. Бұл — болашақ ұрыс алаңының қандай болуы мүмкін екенінің сигналы.

Altyn-Orda.kz