Украинадағы соғыс жаһандық тепе-теңдікті өзгертті — және Орталық Азия алғашқылардың бірі болып сыртқы саясатын қайта құра бастады. Ондаған жылдар бойы «шет аймақ» ретінде қабылданған өңір енді дербес ойыншы ретінде әрекет етуде.
26 ақпанда Лондондағы Ланкастер-хаус ғимаратында «Орталық Азия – Ұлыбритания» (C5+UK) форматындағы алғашқы министрлік кездесу өтті. Бұл жай ғана дипломатиялық шара емес — бұл жаңа ықпал конфигурациясының басталғанын білдіретін белгі.
Аймақ елдерінің сыртқы істер министрлері және Ұлыбританияның сыртқы істер министрі Иветт Купер декларациялар емес, нақты әріптестік архитектурасын талқылады — инвестициялар, технологиялар, қаржы және логистика. Лондон тек капитал ұсынып қана қоймай, жаһандық нарықтарға, стандарттарға және институттарға жол ашуды көздейді.
Түрікменстанның ұстанымы ерекше назар аудартты. Елдің СІМ басшысы Рашид Мередов мұнай-газ секторын жаңғырту, декарбонизация және финтех шешімдерін енгізу бағытын атап өтті. Бұл енді жай ғана шикізат экспорттау емес — жаңа экономикаға бейімделу әрекеті.
Алайда негізгі мәні бұдан да терең.
Орталық Азия біржақты тәуелділік логикасынан жедел түрде шығып келеді. Аймақ ішкі үйлесімділікті күшейтіп, бір мезгілде бірнеше ықпал орталықтарымен — Қытайдан Еуропаға дейін — байланыс орнатуда. C5+UK форматы осы теңгерім саясатының бір бөлігіне айналуда.
Ұлыбритания үшін де бұл кездейсоқ қадам емес. ЕО-дан шыққаннан кейін Лондон жаңа өсім нүктелері мен ықпал бағыттарын белсенді іздеуде. Ресурстары мен транзиттік әлеуеті бар Орталық Азия бұл геосаяси картаға дәл сәйкес келеді.
Нәтижесінде жаңа модель қалыптасуда:
қатаң блоктар емес — икемді одақтар;
тәуелділік емес — көпвекторлы саясат;
шет аймақ емес — шешім қабылдайтын дербес орталық.
Егер бұл формат орнықса, бірнеше жылдан кейін Орталық Азия сыртқы саясаттың объектісі ретінде емес, оны қалыптастыратын ойыншылардың бірі ретінде қабылданатын болады.
Қазақстан тарихы қайта жазылуда: 7 томдық ақиқат тарихи бұрмалауларға қарсы
