Қытайлық сарапшылар Ресейді барған сайын КСРО-ның соңғы кезеңімен салыстыра бастады
Қытайдың сарапшылық ортасында қазіргі Ресей мен 1980-жылдардың соңындағы Кеңес Одағы арасында салыстыру жиі айтыла бастады. Бұл тікелей күйреу туралы болжам емес, алайда қытайлық стратегтер үшін КСРО тарихы маңызды сабақ әрі ескерту ретінде қарастырылады.
КСРО тарағаннан кейін Қытайдың зерттеу орталықтары мен партиялық мектептері кеңестік жүйенің күйреу себептерін мұқият зерттеді. Қытайлық сарапшылардың көптеген еңбектерінде Кеңес Одағы әлемдегі экономикалық және саяси өзгерістерге дайын болмағаны атап өтіледі. Жүйе тым қатаң болды, ал реформалар тым кеш басталды.
Қытайлық экономистер әсіресе экономиканың құрылымына ерекше назар аударады. КСРО өмірінің соңғы кезеңінде мемлекеттің табысының едәуір бөлігі шикізат экспортынан, ең алдымен мұнай мен газдан түсетін. Энергоресурстардың әлемдік бағасы өзгерген кезде бұл ел экономикасын айтарлықтай әлсіретті.
Қытайлық сарапшылардың пікірінше, қазіргі Ресей де көп жағдайда осыған ұқсас экономикалық модельді сақтап отыр. Экономика әлі де мұнай, газ, металдар және басқа да табиғи ресурстар экспортына айтарлықтай тәуелді. Экономиканы әртараптандыруға талпыныстар жасалғанымен, шикізатқа тәуелділік құрылымдық мәселе ретінде сақталып келеді.
Қытайлық аналитиктер назар аударатын тағы бір фактор — сыртқы саясат. КСРО өмірінің соңғы жылдарында Батыс елдерімен терең қарсыласу жағдайында болды. Экономикалық оқшаулану, технологиялық артта қалу және саяси қысым жүйелік дағдарысты біртіндеп күшейтті.
Бүгінде кейбір қытайлық зерттеушілердің пікірінше, Ресей де Батыс мемлекеттерімен қатаң қарсыласу жолына түсті. Ал қытайлық стратегиялық мәдениет дәстүрлі түрде сыртқы саясатта икемділік пен прагматизмге басымдық береді. Пекинде әлемнің ірі экономикаларымен ұзақ мерзімді тікелей қарсыласу сирек жағдайда тұрақты нәтижеге жеткізеді деп есептеледі.
Сондықтан кейбір қытайлық сарапшылар ескерту жасайды: егер Ресей экономикасының шикізатқа тәуелділігін азайта алмаса және Батыспен қатаң конфронтация бағытын жалғастыра берсе, ел ХХ ғасырдың соңында Кеңес Одағы бастан өткерген қиындықтардан да күрделі салдарға тап болуы мүмкін.
Қытай үшін кеңестік тәжірибе маңызды стратегиялық сабақ болып қала береді. Ол экономикалық тәуелділік, халықаралық оқшаулану және икемсіз саясаттың қауіпті үйлесімі қандай нәтижелерге алып келуі мүмкін екенін көрсетеді.
Сондықтан Қытайдың аналитикалық орталарында КСРО тарихы өткеннің оқиғасы ретінде ғана емес, болашақтағы ықтимал сценарийлер туралы ескерту ретінде де зерттеліп келеді.
Altyn-orda.kz сайты 2009 жылдың қазан айынан бастап жұмыс жасауда. Біз 13 жыл бойы еліміздегі және әлемдегі маңызды ақпараттарды таратудамыз.
Материалды көшіріп басу кезінде Altyn-orda.kz сайтына тікелей гиперсілтеме көрсету міндетті.
Енді бізде өзіміздің мобильдік қосымша бар. Барлық уақытта маңызды жаңалықтардан хабардар болыңыз! Көшіріп алыңыз!
