«Қазақтар чечендерге қарсы»: Усть-Лугадағы төбелес туралы қауесет қалай үлкен жанжалға айналды
Усть-Луга портындағы «қазақтар мен чечендер төбелесті» деген оқиға — бірнеше сағат ішінде жергілікті жанжалдың ұлтаралық тақырыпқа қалай айналатынының айқын мысалы.
Алдымен қысқа ғана хабар тарайды: «портта төбелес болды».
Ешқандай нақты дерек жоқ, ешқандай контекст жоқ.
Бір сағаттан кейін — жаңа нұсқа: «мигранттар төбелесті».
Тағы бірнеше сағаттан соң — нақтылау пайда болады: «қазақтар мен чечендер».
Дәл осы сәтте оқиға вирустық сипат алады.
Бірақ мәселе мынада — осы кезеңде нақты фактілер азайып, түсіндірулер көбейеді.
Қолда бар мәліметтерге қарағанда, жанжал қарапайым тұрмыстық қақтығыс ретінде басталған. Мұндай жағдайлар ірі өндірістік тораптарда жиі кездеседі: адамдар ұзақ ауысымда, үлкен жүктемемен, қатаң тәртіп жағдайында жұмыс істейді.
Одан кейін «өз адамдары» факторы іске қосылады.
Қақтығыс күшейген сайын оған қатысушылардың әріптестері қосылады — көбіне таныстық, жерлестік немесе тілдік белгі бойынша. Сырт көзге бұл топтардың қарсыласуы сияқты көрінеді.
Дәл осы жерде негізгі миф пайда болады.
Кез келген топтық қақтығыс автоматты түрде «ұлттық» сипат алады. Себебі нақты себеп сол емес, бірақ жағдайды осылай түсіндіру оңайырақ.
Ал шын себеп әлдеқайда терең — жүйенің өзінде.
Усть-Луга сияқты жерлерде еңбек мигранттары көп шоғырланады. Олар ауыр жағдайда жұмыс істейді және өз құқықтарын қорғау мүмкіндігі шектеулі. Кез келген шиеленіс айлар бойы жиналып, бір сәтте сыртқа шығуы мүмкін.
Міне, осы жерде екінші кезең — ақпараттық кезең басталады.
«Этникалық қақтығыс» туралы әңгімелер құрғақ фактілерге қарағанда әлдеқайда тез тарайды. Олар эмоция тудырады, аудиторияны «біз» және «олар» деп бөледі және күрделі жағдайға қарапайым түсініктеме береді.
Әлеуметтік желілердің алгоритмдері бұл әсерді одан әрі күшейтеді. Қаншалықты өткір тұжырым болса — соғұрлым қамту жоғары болады.
Нәтижесінде бірнеше сағаттың ішінде жергілікті төбелес «ұлтаралық жанжалға» айналады, ал бастапқыда ондай сипат мүлде болмауы да мүмкін еді.
Бұл кездейсоқтық емес — бұл заңдылық.
Өйткені қазіргі ақпараттық кеңістікте шындыққа жақын болған емес, ең тез және дабысты нұсқаны ұсынған жеңеді.
Сондықтан мұндай оқиғалар қайталана береді.
Қақтығыстар көбейгендіктен емес.
Әрбірі енді бір сәтте үлкен ақпараттық ойынның құралына айналатындықтан.
Еуропа өзгерісті байқады: Қазақстанда орыс тілінің ықпалы әлсіреп келеді — және бұл енді саясат
Altyn-orda.kz сайты 2009 жылдың қазан айынан бастап жұмыс жасауда. Біз 13 жыл бойы еліміздегі және әлемдегі маңызды ақпараттарды таратудамыз.
Материалды көшіріп басу кезінде Altyn-orda.kz сайтына тікелей гиперсілтеме көрсету міндетті.
Енді бізде өзіміздің мобильдік қосымша бар. Барлық уақытта маңызды жаңалықтардан хабардар болыңыз! Көшіріп алыңыз!
