Дональд Трамп Украинадағы соғысқа қатысты соңғы айлардағы ең қатты мәлімдемелердің бірін жасады. АҚШ президентінің айтуынша, Мәскеу мен Киев 9-11 мамыр аралығында үш күндік атысты тоқтату туралы, сондай-ақ соғыс басталғалы бергі ең ірі тұтқын алмасу жөнінде келіскен. Әр тарап 1000 адамнан алмастырмақ. Трамптың өзі бұл жағдайды «соғыстың аяқталуының ықтимал басы» деп атады.
Мұндағы ең маңызды нәрсе тіпті бітімнің өзі емес. Ұзақ уақыттан бері алғаш рет Вашингтон қару жеткізу мен жаңа санкциялар туралы емес, үлкен саяси келісімге дайындық туралы айта бастады. Тараптардың мәлімдемелеріне қарағанда, әңгіме енді майдандағы тактикалық үзіліс туралы ғана емес, толыққанды келіссөз процесін бастау әрекеті туралы болып отыр.
Трамп келіссөздердің «күн сайын жалғасып жатқанын» және тараптардың «келісімге барған сайын жақындап келе жатқанын» бөлек атап өтті. Сонымен қатар ол қазіргі атысты тоқтату әлдеқайда ауқымды процестің алғашқы кезеңі ғана екенін аңғартты.
9 мамырдағы бітім келіссөздердің басталғанын білдіретін белгі болды
Атысты тоқтатудың Ресейдегі 9 мамыр мерекесімен тұспа-тұс келуі де символдық мәнге ие. Кремль үшін бұл жылдың ең маңызды саяси күндерінің бірі. Ал соңғы апталарда украиналық шабуылдардың Мәскеуге бағытталуы мүмкін деген қауіп айқын шиеленіс көзіне айналды. Сондықтан қазіргі келісім тек гуманитарлық қадам ғана емес, саяси ымыра ретінде де көрінеді.
Украина президенті Владимир Зеленский тұтқын алмасуға дайын екенін растады және үш күндік атысты тоқтатуды қолдады. Тіпті украиналық ақпарат кеңістігінде Мәскеуде Қызыл алаңға соққы жасамай парад өткізуге «рұқсат берілгені» туралы ирониялық жарлық та пайда болды.
Бірақ осы символиканың артында әлдеқайда маңызды процесс жатыр. АҚШ шектеулі деэскалация мүмкіндігін іс жүзінде тексере бастады. Вашингтон Мәскеу мен Киев саяси келіссөздерге өту үшін ең болмағанда уақытша соғыс қимылдарын тоқтатуға дайын ба, соны түсінуге тырысуда.
Батыс БАҚ-тарының мәліметінше, соңғы айларда Абу-Даби, Женева және Майамиде америкалық, ресейлік және украиналық өкілдердің қатысуымен жабық консультациялар өткен. Бұл кездесулерде тұтқын алмасу, уақытша атысты тоқтату параметрлері және ықтимал қауіпсіздік кепілдіктері талқыланған.
Неге Кремльдің өзі «ұзақ жол» туралы айтып отыр
Трамптың мәлімдемелері қаншалықты қатты естілсе де, Мәскеу үмітті тым көтермеуге тырысып отыр. Кремль толыққанды бейбіт келісімге дейін «әлі өте алыс» екенін, ал келіссөздер аса күрделі күйінде қалып отырғанын мәлімдеді.
Бұл таңғаларлық емес. Негізгі мәселе уақытша бітімде емес, одан кейін не болатынында. Кез келген «үлкен келісім» бәрібір аумақтар, Украинаға берілетін қауіпсіздік кепілдіктері, санкциялар және Ресейдің Батыспен болашақ қарым
