XXI ғасыр соғыстарында неге партизандық логика емес, технология жеңеді — бұл Қазақстан үшін нені білдіреді

Қазақстанның қоғамдық дискурсында болашақтағы соғыс көбіне партизандық сипатта болады деген түсінік жиі айтылады — ұзаққа созылатын, адам санына, төзімділікке және «шыдау қабілетіне» негізделген қақтығыс ретінде. Бұл көзқарас қауіпті түрде ескірген.

XXI ғасырдағы нақты соғыстар мүлде басқа нәрсені көрсетіп отыр: жеңісті адамдардың көптігі емес, басқару жылдамдығы, байланыс сапасы және мемлекеттің технологиялық жетілу деңгейі анықтайды. Қазақстан үшін бұл жай теория емес — бұл алдағы ондаған жылға арналған стратегиялық таңдау.

Партизандық логика — бұл адамдардың аман қалуына ставка.

Технологиялық логика — бұл адамдардың мүлде өлуіне жол бермеуге ставка.

Адамдар соғысы емес, жүйелер соғысы

Қазіргі соғыс барған сайын адамдардың қақтығысына емес, жүйелердің бәсекесіне айналып келеді. Деректер, байланыс және басқару бірінші орынға шықты. Дрондар, автоматтандырылған штабтар және ақпаратты талдайтын алгоритмдер бұрын мыңдаған адам атқарған функцияларды өз мойнына алып отыр. Адам тактикалық деңгейден біртіндеп шегініп, тек шын мәнінде алмастырылмайтын жерде — стратегиялық басқару мен бақылауда қалады.

Мұндай жағдайда партизандық логика тиімділігін жоғалтады. Толық бақылау, желілік барлау және соққы беретін ұшқышсыз аппараттар жасырыну мен манёвр кеңістігін күрт тарылтады. Тұрақты цифрлық инфрақұрылымсыз тіпті ең ынталы топтардың өзі осал болып қалады. Мұнда шешуші фактор — байланыс. Үздіксіз дерек алмасуы жоқ армия іс жүзінде соқыр. Сондықтан Starlink сияқты жаһандық спутниктік желілер қазіргі соғыстың символына айналды: байланыс бар жерде — басқару бар, байланыс жоқ жерде — бейберекет басталады.

Жасанды интеллект және аз адаммен үлкен соғыстарды басқару

Эволюцияның келесі кезеңі — ұрыс алаңындағы жасанды интеллект. ИИ адамды «алмастырмайды», бірақ оның рөлін түбегейлі өзгертеді. Ол мыңдаған дрондардан, сенсорлардан және барлау көздерінен келетін деректерді бір мезетте өңдей алады — бұл бірде-бір адам штабының физикалық мүмкіндігі жетпейтін деңгей.

Алдағы уақытта ИИ әуе және жерүсті ұшқышсыз жүйелерден құралған бригадалар, дивизиялар, тіпті тұтас «дрон армияларын» біртұтас желі ретінде үйлестіре алады. Тактика мен орындау алгоритмдерге өтеді, ал адамдар мақсат қоюмен, стратегиямен және бақылаумен айналысады. Соғыстың ауқымы енді әскер санына емес, басқару сапасына тәуелді болады.

Нақты мысал: Украина

Бұл логиканың қалай жұмыс істейтінін Украина айқын көрсетіп отыр. Демографиялық ресурстары шектеулі бола тұра, ел технология есебінен күштер тепе-теңдігін ұстап, тіпті өзгерте алды. Дрондарды жаппай қолдану, таратылған басқару, азаматтық технологияларды әскери міндеттерге жылдам бейімдеу және тұрақты цифрлық байланыс — осының бәрі шешуші рөл атқарды.

Маңыздысы — технологиялық экожүйе. Украинада ондаған шағын және орта өндірушілер, инженерлік командалар, жылдам сынақ пен енгізу циклдары қалыптасты. Мемлекет инновацияны бір орталыққа байлап қоймай, жүйеге үйренуге және қарсыластан жылдам бейімделуге мүмкіндік берді. Бұл тәжірибе бір нәрсені дәлелдейді: шешуші фактор — адам саны емес, жүйенің ойлау және өзгеру қабілеті.

Неге ИИ — бұл қорғаныс қана емес, экономика мен білім мәселесі

Қазақстан үшін басты қорытынды мынада: қорғаныстағы жасанды интеллект армиядан емес, экономика мен білімнен басталады. ИИ-ді «тез сатып алу» мүмкін емес. Ол университеттерден, инженерлік мектептерден, ІТ-сектордан, өндірісті автоматтандырудан және деректермен жұмыс істеу мәдениетінен өсіп шығады.

Білімге, қолданбалы ғылымға және цифрлық инфрақұрылымға инвестиция салған мемлекет бір мезетте өз қауіпсіздігіне инвестиция салады. Логистикада, энергетикада немесе өндірісте қолданылатын алгоритмдер дағдарыс кезінде қорғаныс жүйелерінің негізіне айналады. Бұл — адамдар жүйені қорғап жатқан емес, жүйе адамдарды қорғап тұрған жетілген қауіпсіздік моделі.

Қазақстан үшін қорытынды

XXI ғасырдағы соғыс — бұл халықтың төзімділігін тексеру емес, мемлекеттің кемелдігін сынау. Партизандық логиканы романтизациялау — өткенге қайту және жүйелік әлсіздікті мойындау. Оның орнына балама бар: байланысы берік, ИИ-і дамыған, инженерлік кадрлары мен өз өнеркәсіптік базасы бар технологиялық күшті мемлекет.

Партизандық логика — бұл адамдардың аман қалуына ставка.

Технологиялық логика — бұл адамдардың мүлде өлуіне жол бермеуге ставка.

Altyn-Orda.kz