XXI ғасырдағы саяси тарихта дәл мұндай нәзік мысқылға толы құжат бұрын-соңды болмаған шығар. Әлеуметтік желілер мен Telegram-арналарда жүйкелі күлкімен талқыланып жатқан гипотетикалық «№300 жарлыққа» сәйкес, Украина президенті Мәскеуде 2026 жылғы 9 мамырда өтетін парадқа «рұқсат берген» көрінеді. Құжатта сол күні украин дрондары мен зымырандары Ресей астанасының белгілі бір аудандарына соққы жасамайтыны айтылған.
Жағдайдың ең өткір тұсы — құжаттың стилі.
Тыйым емес. Қоқан-лоқы емес. Ультиматум да емес.
Дәл «рұқсат».
Ядролық державаның астанасы туралы емес, уақытша жалға алынған фестиваль алаңы туралы сөз болып тұрғандай әсер қалдырады. Ұйымдастырушыларға алдын ала «қауіпсіз маршрут» келісіп берілген секілді.
Міне, қазіргі дәуірдің бар нерві осында.
Өйткені жуырда ғана Ресей посткеңестік кеңістікте кімге не істеуге болатынын өзі шешіп келген еді. Мәскеу ондаған жыл бойы көршілеріне қандай парад өткізу керек екенін, қандай тарихты есте сақтау қажеттігін, қай тілде сөйлеуді және қандай георгий лентасын тағуды міндеттегендей сөйлейтін.
Бірақ тарихтың ирониясы қатал болады.
Кейде айтылған сөз айнадағыдай кері қайтады.
Бұл жерде ең ауыр нәрсе — әскери емес, символдық өлшем.
Жеңіс парады Кремль үшін әрдайым қасиетті күш ритуалы болды. Қазіргі ресейлік мемлекеттік идеологияның жартылай діни рәсіміне айналды. Ал енді сол парадтың өзі өткізіле ме деген мәселе аспанда дрон ұша ма, жоқ па деген сұрақ арқылы талқылана бастады.
Яғни жаңа шындық пайда болды: Мәскеудегі парадтың басты қорқынышы енді ауа райы немесе бұзылған танк емес, әуе қауіпсіздігі мәселесі.
Сондықтан бұл сатиралық «жарлықтың» абсурдтық күші де ерекше.
Онда тікелей қорлау жоқ.
Керісінше — ерекше сыпайылық бар.
«Өткізе беріңіздер. Еркін марштаңыздар. Міне, ештеңе ұшып келмейтін көшелер тізімі. Барлығы келісілген».
Осындай нәзік мысқыл ең ауыр тиеді.
Өйткені ол техниканы да, ғимараттарды да қиратпайды.
Ол қол сұғылмайтындық аурасын бұзады.
Ал кез келген империялық жүйе ең алдымен өзінің ұлылығы туралы сезімге сүйенеді. Адамдар орталық күшке ешкім жете алмайды деп сенгенше, жүйе мызғымас болып көрінеді.
Бірақ қасиетті кеңістіктің үстінен суық сыпайылықпен әзіл айтыла бастағанда — бұл кез келген билік үшін қауіпті белгі.
Әсіресе өзін мәңгілік әрі шайқалмайтын держава ретінде көрсеткісі келген билік үшін.
