Армения енді «Ресейдің провинциясы» емес: армяндар Пашинянды не үшін жақсы көреді

Бірнеше жыл бұрын Қарабақтағы жеңілістен кейін Никол Пашинян міндетті түрде биліктен кетеді деп көпшілік ойлаған еді. Ресейлік ақпарат кеңістігінде оны әлдеқашан «есептен шығарып», ал Арманиядағы ресейшіл күштер елді бұрынғы саясатқа — мәңгілік қақтығыс пен Мәскеуге толық тәуелділік жүйесіне қайтаруды жоспарлаған болатын. Бірақ бәрі керісінше болды. Соғыс ауыр соққы болғанына қарамастан, армян қоғамының едәуір бөлігі Пашинянды әлі де қолдайды.

Өйткені бұл қолдаудың себебі жай саясаттан әлдеқайда тереңде жатыр. Пашинян Арменияның өзін қабылдау моделін өзгертті. Оның тұсында ел алғаш рет ұзақ жылдар бойы Ресейдің Оңтүстік Кавказдағы әскери форпосты рөлінен шығып, дербес ойыншыға айнала бастады.

Көптеген армяндар үшін дәл осы — Пашинян дәуіріндегі ең басты өзгеріс. Армения енді тек өзге державалардың геосаяси мүдделері үшін өмір сүргісі келмейді. Адамдар соғыс, қорқыныш және жаңа қақтығысты күтумен өтетін «қамал» психологиясынан шаршады.

Пашинян армяндарға мүлде басқа күн тәртібін ұсынды: шексіз қарсы тұру емес, қалыпты мемлекет құру. Экономикасы бар, инвестиция тартатын, реформалар жүргізетін, технология дамытатын және әлемге ашық мемлекет.

Сондықтан армян қоғамының үлкен бөлігі оның көршілермен қарым-қатынасты қалыпқа келтіру бағытын қолдайды. Қарабақтан кейінгі ауыр компромистерге қарамастан, адамдар болашақты соғыссыз көргісі келеді.

Бұл әсіресе жастар мен қалалық орта тап арасында анық байқалады. Олар үшін Армения енді тек соғыс естелігі емес. Ол — әлеммен байланысқан, тек бір ғана ықпал орталығына тәуелді емес заманауи мемлекетте өмір сүру мүмкіндігі.

Жаңа Арменияның символына Ереванда өткен Еуропалық саяси қауымдастық саммиті мен Еуроодақ лидерлерімен кездесулер айналды. Бұрын мұндай нәрсе мүмкін емес болып көрінетін. Ал қазір Армения халықаралық саясатта өз бағытын жүргізуге тырысатын тәуелсіз мемлекет ретінде көріне бастады.

Мәңгілік соғыстың орнына бейбіт өмір

Қарабақтан кейін көпшілік армян қоғамы реваншизмге кетеді деп күтті. Бірақ халықтың басым бөлігі мүлде басқа ұстаным танытты. Адамдар балаларын тағы бір соғысқа жібергісі келмейді. Пашинянға деген қолдаудың сақталуының басты себептерінің бірі де осы.

Бұрынғы элиталар әлі күнге дейін тек қарсыластық пен әскери реванш тілінде сөйлейді. Бірақ армяндардың көбі үздіксіз соғыс режимі елді демографиялық және экономикалық тұрғыдан әлсірететінін түсіне бастады.

Пашинян бейбітшілікке ставка жасады. Және бұл саясат нәтижесін бере бастады. Армения экономикасы аймақтағы ең жоғары өсімдердің бірін көрсетіп отыр. Өткен жылы елдің ЖІӨ тағы шамамен 10 пайызға өсті. Елге инвестициялар келуде, IT-сектор дамып жатыр, сауда мен туризм артып келеді.

Көптеген армяндар мұны елдің тұрақты қақтығыс жағдайынан біртіндеп шыға бастауымен байланыстырады. Бейбітшілік Арменияға тек қауіпсіздік емес, экономикалық мүмкіндік те әкеле бастады.

Пашинянның бағыты неге Ресейді ашуландырады

Дәл сондықтан қазіргі Ереванның бағыты Мәскеудің барған сайын ашуын туғызуда. Ресейлік телестудиялар бірнеше жылдан бері Пашинянды үздіксіз сынап келеді. Оны «сатқын», «Батысқа бұрылды», «Ресеймен одақты бұзды» деп айыптайды.

Бірақ жағдайдың ең үлкен парадоксы — Пашинян ұзақ жылдардан бері алғаш рет ресейшіл де, батысшыл да емес, дәл армяншыл лидерге айналды. Оның саясаты басқа державалардың геосаяси мүдделеріне емес, Арменияның өз мүддесіне негізделген.

Бұл Ресей үшін ауыр қабылданады. Себебі Оңтүстік Кавказ ұзақ уақыт бойы Мәскеудің ерекше ықпал аймағы ретінде қарастырылып келді. Бірақ заман өзгеріп жатыр. Пашинян Армениясы ондаған жылдар бойы Ресей орбитасында болған елдердің өзі енді өз жолын іздей бастағанын көрсетіп отыр.

Бүгінде көптеген армяндар Пашинянды Қарабақты ұмытқандықтан емес, ел үшін басқа болашақты қалағандықтан қолдайды. Мәңгілік соғыссыз, «кіші серіктес» мәртебесінсіз және өзге біреудің сценарийімен өмір сүрмейтін болашақ.